Goal တွေ ချထားတယ်၊ အရှိန်ရလာတယ်။
ပြီးတော့ — တစ်ခုခု ပြောင်းလဲသွားတယ်။

သုံးလတာကာလပတ်လုံး မှန်မှန်ကန်ကန် မြင်နေရတဲ့ plan က အခုတော့ အဓိပ္ပာယ်မရှိတော့သလို ခံစားရတယ်။

ဒါဟာ ပင်ပန်းနေတာ မဟုတ်သလို၊ motivation ကုန်သွားတာလည်း မဟုတ်ဘဲ ဆက်ရမယ့် thread ကို ရှာမတွေ့တော့တာမျိုးပါ။

ဒီ phase ကို failure လို့ ခေါ်လို့မရဘူး။ ဒါဟာ ဦးနှောက်ရဲ့ အလုပ်လုပ်ပုံ သက်သက်ပဲ။

ဦးနှောက်က ဘာလုပ်နေတာလဲ။
Neuroscientist Alex Korb က သူ့ရဲ့စာအုပ် The Upward Spiral မှာ ရှင်းပြထားတာက ဦးနှောက်ဟာ တစ်ကြိမ်တည်းနဲ့ ကြီးကြီးမားမား ပြောင်းလဲသွားတာမျိုး မဟုတ်ဘူး။ သေးငယ်တဲ့ loop တွေ၊ ထပ်ခါတလဲလဲ အားထုတ်မှုတွေ ပေါင်းစည်းမိမှ spiral အဖြစ် အထက်ကို တက်လှမ်းသွားတာပါ။

ပျောက်ဆုံးနေတဲ့ phase မှာ ဦးနှောက်က ရပ်နေတာမဟုတ်ဘဲ အဟောင်းဖြစ်နေတဲ့ neural pathway တွေကို ဖြုတ်ချနေတာ။ ဒါကို neuroscience မှာ synaptic pruning လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ပိုကောင်းတဲ့ signal တွေ ဖြတ်သန်းနိုင်အောင် မလိုတော့တဲ့ connection တွေကို ဖယ်ရှားပြီး လမ်းကြောင်းသစ်အတွက် နေရာဖယ်ပေးနေတဲ့ process တစ်ခုပဲ။

မြန်မာနိုင်ငံလို မတည်ငြိမ်တဲ့ အခြေအနေမျိုးမှာ —
အပြောင်းအလဲတွေက ပိုမြန်သလို၊ ဦးနှောက်ကလည်း ပိုပြီး evolve ဖြစ်နေရတယ်။
ဒီလို phase မျိုးက ဘယ်အချိန်၊ ဘယ်နှစ်ကြိမ် လာမလဲဆိုတာ လူတစ်ဦးစီပေါ်မူတည်ပြီး ကွာခြားနိုင်ပါတယ်။

၁။ Pruning နဲ့ giving up — ခံစားချက်ချင်း ဆင်တူနေတတ်တာ

Pruning ဖြစ်နေတဲ့အချိန်နဲ့ ရပ်တန့်သွားတဲ့အချိန် ခံစားချက်ချင်းက တူနေတတ်တယ်။ ဦးနှောက်က အဟောင်းတွေကို ဖြုတ်ချနေတာနဲ့ ကိုယ်တိုင် လမ်းပျောက်နေတာက ပြင်ပကကြည့်ရင် ခွဲရခက်သလို၊ အတွင်းစိတ်မှာ ခံစားရတာကလည်း မခြားနားလှဘူး။

ဒါပေမဲ့ တစ်ခုကွာခြားတာက Pruning ဆိုတာ တစ်ခုခုကို ဖြုတ်ချနေတာဖြစ်ပြီး Giving up ကတော့ တစ်ခုခုဆီကနေ ထွက်ပြေးနေတာပါ။

၂။ Spiral vs. straight line
တိုးတက်မှုဆိုတာ မျဉ်းဖြောင့်အတိုင်း သွားဖို့ ဒီဇိုင်းဆွဲထားတာ မဟုတ်ဘူး။ Upward spiral ဆိုတာ အမြဲတမ်း အပေါ်ကိုပဲ တက်နေတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ တစ်ခါတလေ အောက်ကို နည်းနည်း ငုံ့ဆင်းသွားတတ်တယ်။ ပြီးတော့မှ ပိုမြင့်တဲ့နေရာကနေ ပြန်ထွက်လာတာပါ။ အောက်ကို ငုံ့ဆင်းတဲ့ movement ကို failure လို့ မြင်နေသရွေ့ spiral ရဲ့ သဘောတရားကို မြင်နိုင်မှာမဟုတ်ဘူး။

၃။ ဘာကြောင့် lost phase မှာ ဆုံးဖြတ်ချက် မချသင့်တာလဲ
Pruning ဖြစ်နေတဲ့အချိန်မှာ ဦးနှောက်က အဟောင်းတွေကို ဖယ်နေတုန်းပဲရှိသေးပြီး အသစ်တွေကို မသိမ်းရသေးဘူး။ ဒီ window ထဲမှာ ဆုံးဖြတ်ချက်ချလိုက်ရင် ဦးနှောက်ရဲ့ incomplete ဖြစ်နေတဲ့ state ကနေ ဆုံးဖြတ်မိတာဖြစ်လို့ data အမှားတွေနဲ့ ဆုံးဖြတ်တာနဲ့ အတူတူပဲ။ ဒါဟာ အားနည်းချက်ကြောင့်မဟုတ်ဘဲ neurological timing ကြောင့်ပါ။

၄။ Loop က ဆုံးသွားတာမဟုတ်ဘဲ လည်ပတ်နေတာ
လူတော်တော်များများက lost phase မှာ လမ်းဆုံးသွားပြီ၊ ပြတ်သွားပြီလို့ ထင်တတ်ကြပေမဲ့ loop က ဆုံးသွားတာမဟုတ်ဘဲ နောက်တစ်ပတ်အတွက် အောက်ခြေကို ရောက်နေတာပါ။ ဦးနှောက်က ပြင်ဆင်နေတာကို ကိုယ်က ခံစားနေရတာပဲ ဖြစ်တယ်။

ဦးနှောက်သဘောတရားကိုသိတော့ ကိုယ့်ဟာကို အပြစ်မတင်မိတော့ဘူးပေါ့။

The lost phase isn’t failure. Neuroscience calls it pruning — the brain clearing old pathways to make space for new ones. The upward spiral doesn’t always go up. Sometimes it dips. That dip is the mechanism, not the mistake.

SuPhoneMo #CURI